مدل[1]، یک قالب و چارچوب کلی و ساده شده برای اظهار مطالب و مسایل معین و اقدام بر روی آن‌ها می باشد. به­عبارت دیگر مدل، نمایش ساده شده یک وضع و امکانات تحول آن و روابط اختیار شده برای این توصیف می باشد. مدل، کاربردهای مختلفی در علوم در راستای سیستماتیک کردن مطالعه‌ها دارد و از آن جمله در علم اقتصاد نیز الگوهای اقتصادی، بهترین ابزار برای تحلیل و پیش‌بینی تحولات اقتصادی و تأثیرگذاری بر روی آن‌ها از طریق به­کارگیری سیاست‌های اقتصادی به­شمار می‌طریقه. بر این اساس، یک مدل اقتصادی، قالب و چارچوبی می باشد برای تحلیل بنیان‌ها و توجیه پدیده‌های اقتصادی جاری و نیز برای اقدام بر روی آن‌ها در زمان آینده و به­صورت سیاست‌های اقتصادی و برنامه‌ریزی به­کار می‌آید.

دراین فصل آغاز واردات برنج در سال­های گذشته مورد مطالعه قرار می گیرد و مدل­های پیش بینی تعریف می­گردد، سپس سری­های زمانی تعریف و انواع داده­ها درسری زمانی تبیین داده می­گردد. پس از آن کاربرد روش­شناسی وسری­های زمانی اظهار می­گردد، در انتها انواع آزمون­ها برای مطالعه ایستایی و انواع روش­های پیش­بینی عنوان می­گردد. و در پایان پژوهش­های انجام شده در زمینه پیش­بینی­های اقتصادی مطالعه شده می باشد.

 

2-2 پیش بینی واردات برنج

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

در میان محصولات وارداتی کشور ما برنج از جایگاه خاصی برخوردار می باشد . برنج تنها غله ای می باشد که فقط برای مصرف بشر کاشته می گردد و بعد از گندم مهم ترین محصو ل از خانواده غلات می باشد . برنج به عنوان یک ماده غذایی بسیار ارزشمند تأثیر حساسی را در جهان کنونی  اعمال می کند.

به گزارش روابط‌عمومی گمرک جمهوری اسلامی ایران در سال 1391 بالغ بر یک میلیون و 289 هزار تن برنج به ارزش تقریبی یک میلیارد و 309 میلیون دلار وارد کشور گردید که به همراه کنجاله و سایر آخال‌های جامد آن، دانه ذرت دامی، دانه گندم سخت، شمش از آهن و فولاد غیرممزوج بیشترین واردات را به خود اختصاص داده­اند. در همین حال وال استریت ژورنال به نقل از فعالان تجاری اعلام نمود که تقاضای بالای ایران باعث افزایش شدید قیمت برنج باسماتی شده می باشد.

بر اساس آمار سازمان خواروبار جهانی سطح زیر کشت برنج جهان 147144 هزار هکتار و اندازه تولید شتوک 576 میلیون تن می باشد. در ایران سطح زیر کشت برنج 611 هزارهکتار و اندازه تولید شتوک 2887 هزارتن و متوسط عملکرد در هکتار 4724 کیلو گرم در هکتار می باشد. 90 درصد برنج تولیدی دنیا در قاره آسیا که محل زندگی 60 درصد جمعیت جهان می باشد تولید و به مصرف 8/2 میلیارد نفر در آسیا می­رسد.

تأثیر تجارت جهانی برنج از دهه 1990 به شدت افزایش یافته می باشد . به همین سبب کشورهای مهم تولیدکننده برنج جهان در صدد هستند تا از این ماده غذایی به عنوان اهرم فشار در معادلات سیاسی جهان بهره گیرند . در سال 1993 پس از مطرح شدن موافقت نامه گات و آزادی صدور برنج آمریکایی به کشورهای آسیای جنوب شرقی، مسائل و معضلات بسیاری در این کشورها پدید آمد، نظیر اعتراض بیش از 20 هزار کشاورز کره جنوبی در اواخر سال 1993 به آزادی واردات برنج آمریکایی به کشورشان که نشان از اهمیت این کالای تقریباً استراتژیک در آسیای شرقی دارد.

مصرف برنج در کنار سایر انواع غلات مانند ذرت، ارزن و گندم به عنوان مکمل مطرح می گردد. در کشورهایی که مصرف سرانه برنج آنان بسیار زیاد می باشد مصرف گندم آنان اندک می باشد، به طوری که در میانمار که بیشترین اندازه مصرف سرانه برنج را دارد مصرف سرانه گندم فقط 9/4 کیلوگرم در سال می باشد  پیش روی در کشورهایی که مصرف سرانه برنج حدود اندک می باشد، مواد مصرفی در گروه غلات از سایر انواع غلات تأمین می گردد. به گونه مثال در کشورهای اروپایی، مصرف سرانه برنج بسیار اندک و در اغلب آنها از 10 کیلوگرم هم کمتر می باشد. در این کشورها برنج در کنار موادی دیگر مانند سبزیها، گوشت و شیر بهره گیری می گردد، موادی که نسل پیش از آن محروم بود . تقریباً 90 درصد تولید و مصرف برنج در آسیا انجام می گردد و 96 درصد مصرف آن در کشورهای در حال توسعه می باشد . رشد مصرف برنج به دلیل شهر نشینی، افزایش درآمد سرانه، تغییر الگوی تغذیه و کاهش رشد جمعیت شروع به کاهش کرده می باشد. رشد عرضه برنج نیز روندی نزولی به خود گرفته می باشد.

برنج محصولی اساسی در کشور ما به شمار می رود زیرا این محصول در سبد کالایی خانوار و الگوی تغذیه ای تأثیر مهمی دارد (بر اساس شاخص قیمت خرده فروشی، ضریب اهمیت انواع برنج 32/3 می باشد) در حال حاضر ایران یکی از مهم ترین وارد کنندگان این محصول می باشد.

پیش­بینی یکی از مهمترین اهداف ساخت مدل های اقتصادی می باشد که برخلاف بسیاری از بازارهای مهم، بازار محصولات کشاورزی از عرصه تحقیقات جدید پیش بینی به دور مانده، به گونه­ای که مطالعات انجام شده نیز غالباً بر پایه رو ش­های اقتصادسنجی استوار می باشد. همچنین، پیش بینی صحیح واردات بازار محصولات کشاورزی و به­خصوص برنج، آثار مهمی در سیاستگذاری و برنامه ریزی های اقتصادی این بخش دارد که این مهم با به کارگیری روش­های مختلف، می تواند علاوه بر ایجاد زمینه توسعه روش­های جدید پیش بینی، سیاستگذاران این بخش را در تصمیم گیری­های آتی، یاری رساند. به علاوه، متأسفانه قیمت برنج که جزومهمترین کالاهای سبد مصرفی خانوارها هستند، نوسان های فراوانی دارد. این نوسان ها به معنای فقدان پیش بینی مناسب از واردات آتی بازار می باشد که موجب شده دولت نتواند برای کنترل این نوسان ها سیاست منسجمی اتخاذ کند. بر این اساس، پیش بینی قیمت کالاها در تنظیم بازار، اهمیت ویژه ای دارد(نوفرستی، 1386: 182).

از سوی دیگر، در بخش تولید محصولات کشاورزی نیز به دلیل ریسک­های فراوان، نوسان های بالایی در درآمد کشاورزان نظاره می­گردد. بر این اساس، پیش بینی دقیق قیمت از طریق کاهش نوسان­های قیمتی، می تواند موجب انتخاب نوع محصول و سطح زیرکشت مناسب آن، تخصیص بهینه منابع، افزایش کارایی، افزایش مطلوبیت کشاورزان و در نهایت افزایش درآمد آنها گردد. اهمیت پیش بینی قیمت محصولات کشاورزی علاوه بر کمک به کشاورزان و دولت، کمک فراوانی به عوامل بازاریابی می کند. (همان منبع: 62)

امروزه دخالت دولت­ها در بخش کشاورزی و بخش­های دیگر اقتصادی از ویژگی­های اساسی اقتصادهای مختلط می باشد. این دخالت در کشورهای توسعه­یافته به حداقل ممکن رسیده می باشد، اما در کشورهای درحال توسعه به دلیل ضرورت برنامه ریزی برای توسعه اقتصادی و نیز ضعف هایی که در نظام اقتصادی و بازار این کشورها هست، بیشتر به چشم می­خورد.

دولت از راههای مختلف و به­گونه مستقیم و غیرمستقیم در امور مختلف اقتصادی و بازارها دخالت می­کند تا کمبودهای نظام اقتصادی مبتنی بر بازار را تا حدودی برطرف سازد.   بخش کشاورزی مانند بخش­هایی می باشد که شاهد بیشترین دخالت ها بوده می باشد. (پریزن و اسماعیلی، 1387: 11)

با در نظر داشتن نقشی که کشاورزی در انتقال نیروی کار، تأمین مواد غذایی، ایجاد اشتغال، تأمین مواد اولیه و تأمین رفاه مصر ف کنندگان تمام اقشار جامعه دارد، نیازمند توجه و برنامه ریزی دقیق از سوی سیاستگذاران می باشد. پس به مقصود برنامه­ریزیهای مناسب کوتاه و بلند­مدت در زمینه واردات، اطلاع دقیق از آینده لازم و ضروری به نظر می رسد زیر ا اتخاذ سیاستهای مناسب در زمینه کاهش واردات، برای شکل گیری بخش کشاورزی به عنوان یک بخش تجاری و مؤثر در توسعه اقتصادی لازم می باشد. بر این اساس در مطالعه حاضر اندازه واردات این محصول مهم وارداتی که تأثیر مهمی در ترازتجاری کشور دارد پیش­بینی شده می باشد. (همان منبع: 11)

[1] . Model

برای دانلود متن کامل اینجا کلیک کنید